“Өнө мөнхийн Монгол” БХБС-ийн хөтөлбөр
“Өнө мөнхийн Монгол” байгаль хамгааллын байнгын санхүүжилтийн хөтөлбөр (БХБС) нь Монгол Улсын Засгийн газар, Дэ Нэйче Консерванси (TNC) болон Монголын Байгалийн Өв Сан 2024 оны 4-р сард байгуулсан хамтын ажиллагааны гурвалсан гэрээний хүрээнд хэрэгжиж буй байгаль хамгааллын санаачилга юм.
“Өнө мөнхийн Монгол” хөтөлбөрийн үндсэн зорилго нь Монгол Улсын тусгай хамгаалалттай газар нутгийн сүлжээг өргөтгөх, менежментийн үр ашгийг нэмэгдүүлэхийн зэрэгцээ нутгийн иргэдийн тогтвортой амьжиргааг дэмжихэд оршино. Байгаль хамгааллын тогтвортой санхүүжилтийн эх үүсвэрийг бий болгох, санхүүжилтийн шинэлэг шийдлүүдийг нэвтрүүлэх нь байгалийг унаган төрхөөр нь хамгаалах, өнөө болон ирээдүй хойч үе байгалийн нөөц, үр шимийг тогтвортойгоор хүртэхэд чухал ач холбогдолтой.
“ӨНӨ МӨНХИЙН МОНГОЛ”
БХБС-ийн хөтөлбөрийн хүрээнд МБӨС дараах зорилтуудыг дэвшүүлэн ажиллаж байна.
01
БАЙГАЛИЙН НӨӨЦИЙН ХАМТЫН МЕНЕЖМЕНТ
2040 он гэхэд биологийн олон янз байдлын хувьд үнэ цэнтэй нийт 34 сая га газарт 24,000 хүртэлх малчин өрхийг хамруулан нутгийн иргэдэд түшиглэсэн байгалийн нөөцийн менежментийг хэрэгжүүлж, тогтвортой амьжиргааг дэмжинэ.
02
ТХГН-ИЙН МЕНЕЖМЕНТИЙГ САЙЖРУУЛАХ
2040 он гэхэд Монгол орны тусгай хамгаалалттай газар нутгийн менежментийн үр нөлөөг сайжруулах ба тусгай хамгаалалттай газрууд тогтвортой санхүүжилтийн эх үүсвэртэй болно
03
ТУСГАЙ ХАМГААЛАЛТТАЙ ГАЗАР НУТГИЙН СҮЛЖЭЭГ ӨРГӨТГӨХ
2030 он гэхэд Монгол Улсын тусгай хамгаалалттай газар нутгийн хэмжээг 14 сая га (нийт газар нутгийн 9 хувь)-аар нэмэгдүүлж, зорилтот 30 хувьд хүргэнэ.
04
ТОГТВОРТОЙ САНХҮҮЖИЛТИЙН МЕХАНИЗМУУДИЙГ БҮРДҮҮЛЭХ
Тогтвортой санхүүжилтийн механизмыг бүрдүүлэх:
- ТХГН-т нэвтрэх хураамж болон бусад орлого;
- Байгаль хамгааллын нэмэлт хураамж;
- БНАТ,
- Нүүрсхүчлийн болон биологийн олон янз байдлын оффсет/кредит ба бусад;
Монгол улс дэлхийд хүлээсэн үүрэг, амлалтынхаа хүрээнд
Уур амьсгалын өөрчлөлт, газар ашиглалтад гарч буй өөрчлөлт, байгалийн нөөцийн зохисгүй ашиглалт зэргээс үүдэн дэлхийн биологийн олон янз байдалд тулгарч буй эрсдэл нэмэгдсээр байна.
Куньмин–Монреалын Биологийн олон янз байдлын хүрээ баримт бичиг нь 2030 он гэхэд сайн засаглал болон менежментийн өндөр үр нөлөө бүхий хоорондоо уялдаатай байгаль хамгааллын системээр дамжуулан биологийн олон янз байдалд учирч буй эрсдлийг зогсоох, нөхөн сэргээх зорилт тавьсан.
Үүнтэй уялдуулан Монгол Улс үндэсний бодлогоо шинэчилж, биологийн олон янз байдлыг хамгаалах тогтолцоо болон санхүүгийн шинэчлэлүүдийг үе шаттай хийж байна.
НҮБ-ын Биологийн олон янз байдлын тухай конвенц, Парисын хэлэлцээр, Цөлжилттэй тэмцэх конвенцийн гишүүн орны хувьд манай улс экосистемээ хамгаалах чиглэлд томоохон ажлуудыг ийн хэрэгжүүж буй билээ.
Монгол орны өвөрмөц экосистем болох ой тайга, хялганат хээр, цөл, өндөр уулын бүсийн экосистемийг хамгаалах нь уур амьсгалын өөрчлөлтийг тэсвэрлэх чадварыг нэмэгдүүлж, усны нөөц, Ази тивийг холбосон нүүдлийн шувууд болон зэрлэг амьтдын экологийн коридорийг хамгаалах өндөр ач холбогдолтой.
“Өнө Мөнхийн Монгол" БХБС-ийн хүрэх үр дүн
Байгаль хамгааллын бодлого хэрэгжүүлэх орчинг бий болгох
Тогтвортой санхүүжилтийг нэмэгдүүлэх
Байгальд ээлтэй бизнесүүдийг дэмжих
Нутгийн иргэдийн манлайлал, оролцоог нэмэгдүүлэх
Судалгаа, мониторинг, ил тод байдлыг сайжруулах
dummy text
dummy text
random text
2025. 12.31
Байгаль орчны асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагын стратеги, зохион байгуулалтын бүтцэд байгалийн нөөцийн хамтын менежментийн асуудал хариуцсан чиг үүрэг нэмнэ.
2026. 12.31
ТХГН-т нэвтрэх хураамжийн хэмжээг үе шаттай нэмэгдүүлэх замаар тогтвортой санхүүжилтийн механизмыг бий болгоно.
2027. 12.31
- Засгийн Газрын 2020 оны 216-р тогтоолын дагуу ХХААХҮЯ, БОАЖЯ-тай хамтран малчдыг уур амьсгалын өөрчлөлтөд дасан зохицох, даван туулах чадавх, бэлчээрийн тогтвортой ашиглалтыг бий болгох талаарх бодлогын баримт бичиг боловсруулна.
- Байгалийн нөөц ашигласны төлбөрийн тодорхой хувийг байгаль хамгаалах, сэргээн нөхөн сэргээх үйл ажиллагаанд зарцуулах бөгөөд тайланг олон нийтэд тайлагнана.
2028. 12.31
“ТХГН-ийн ангиллыг олон улсын жишигт нийцүүлж, хамгааллын менежментийг бүхэлд нь эсхүл, түүний зарим хэсгийг байгаль орчныг хамгаалах зорилго бүхий Төрийн бус байгууллага гэрээний үндсэн дээр гүйцэтгүүлэх” зохицуулалтыг тусгасан ТХГН-ийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг Улсын Их Хуралд өргөн барина. Байгаль хамгааллын байнгын санхүүжилтийн хүрээний Санхүүгийн загварт нийцтэйгээр тогтвортой санхүүжилтийн механизмыг хэрэгжүүлнэ.
2030.12.31
Засгийн газар улсын тусгай хамгаалалттай газар нутгийн хэмжээг нийт газар нутгийн 30 хувьд хүргэж, Улсын Их Хурлын 2020 оны 52 дугаар тогтоолын 3 дугаар хавсралтаар батлагдсан “Алсын хараа-2050” Монгол Улсын урт хугацааны хөгжлийн бодлогын хяналт-шинжилгээ, үнэлгээний шалгуур үзүүлэлт, хүрэх түвшин”-ийн 51 дэх заалтын хэрэгжилтийг хангана.
2032.12.31
ТХГН-ийн (үүнд шинээр улсын тусгай хамгаалалтад авсан газар нутгийг багтаана) менежментийн төлөвлөгөөг олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдсөн арга зүйд тулгуурлан боловсруулж, менежментийн үр ашигт байдлын үнэлгээг тогтмол хийнэ.
Бид үр дүнгээ хэрхэн хэмжих вэ?
МБӨС нь хөтөлбөрийн жил бүрийн ахиц дэвшлийг тогтмол үнэлж, түнш байгууллагууд болон грант авч буй байгууллагуудаас үр дүнгийн тайланг авч нэгтгэх байдлаар нийт хөтөлбөрийг үр нөлөө, ахиц дэвшлийг үнэлнэ.
Нөлөөллийн үндсэн чиглэлүүд
Нөлөөллийн чиглэл
- Биологийн олон янз байдал, экосистем
- Тогтвортой санхүүжилтийн механизмууд
- Нутгийн иргэдийн манлайлал ба тэдэнд хүрч буй үр шим
- ТХГН-ийн менежментийн үр ашигт байдал
Шалгуур үзүүлэлтүүд
- Амьжиргааны түвшин сайжрах, орон нутгийн манлайлал бэхжих, тэгш хүртээмжтэй байдал нэмэгдэх
- Амьдрах орчны нөхцөл, экосистемийн бүрэн бүтэн байдалд гарсан өөрчлөлт
- Байгаль хамгааллыг дэмжих урт хугацааны санхүүгийн эх үүсвэр нэмэгдсэн байдал
- Менежментийн чадавх, METT оноо, хамгаалалтын үйл ажиллагааны үр дүн
Байгаль хамгааллын ач холбогдол Монголд
Экосистемийг унаган төрхөөр нь хадгалах:
Монгол орны экосистем нь дэлхий дахинаа унаган төрхөөрөө хадгалан үлдсэн сэрүүн бүсийн цөөхөн экосистемүүдийг хамгийн том төлөөлөлд багтдаг. Түүнчлэн агаар мандал дахь нүүрстөрөгчийг шингээж, уур амьсгалын өөрчлөлтөөс үүдэх бусад эрсдлийг бууруулах байгалийн хамгаалалт болдог.
Биологийн олон янз байдал, зэрлэг ан амьтдыг хамгаалах:
Монгол орны экосистем нь дэлхийд нэн ховор, хамгаалалтад авсан биолоийн олон төрөл зүйлийн амьтан, ургамлын бүрдлээр нэн баялаг. Тухайлбал, соотон алагдаахай, мазаалай, монгол бөхөн, цагаан зээр, тас шувуу зэрэг нэн ховор ургамлын төрөл зүйл бүхий биологийн олон янз байдлыг хадгалан хамгаалахад ихээхэн ач холбогдолтой.
Малчдын амьжиргааг дэмжих, нүүдэлчин соёлоо хадгалах:
Экосистемийн бүрэн бүтэн, тэнцвэрт байдлыг хангах нь нүүдлийн ахуй соёлоо хадгалах, байгалийн нөөцөд түшиглэн амьдардаг малчдын амьжиргааг дээшлүүлэхэд нэн чухал.